Observación ornitolóxica en Foz
O Concello de Foz, no corazón da Mariña Lucense, é un dos destinos ornitolóxicos máis importantes de Galicia grazas á súa combinación de marismas, estuarios e areais que actúan como refuxio e área de alimentación para unha gran diversidade de aves acuáticas e limícolas. A súa relevancia ecolóxica reflíctese na declaración da Ría de Foz e do Corredor Migratorio Galaico-Cantábrico Occidental como Zonas de Especial Protección para as Aves (ZEPA) dentro da Rede Natura 2000, o que destaca o seu papel na conservación de especies migratorias.
Foz: enclave para a avifauna migratoria
Un dos lugares máis destacados para a observación de aves é a Praia da Pampillosa e a desembocadura do Río Ouro, unha área onde as augas doces do río se mesturan coas augas salgadas do mar, xerando un hábitat óptimo para moitas especies. Aquí é frecuente a presenza da garza real (Ardea cinerea), unha das aves acuáticas máis emblemáticas de Galicia. Esta gran garza de plumaxe gris, co seu pescozo longo e elegante, adoita avistarse inmóbil nas beiras agardando pacientemente para capturar peixes e anfibios co seu preciso peteiro afiado.
Nas marismas da Ría de Foz, especialmente nos paraxes de A Espiñeira e Os Fondás, destaca a espátula común (Platalea leucorodia), unha especie migratoria que cada ano fai escala en Galicia durante os seus desprazamentos entre Europa e África. O seu característico peteiro en forma de espátula convértea nunha das aves máis inconfundibles dos humidais costeiros. Con movementos rítmicos da cabeza, filtra a auga na procura de pequenos invertebrados. Aínda que non aniña na rexión, Foz é un lugar clave para o seu descanso e alimentación nos pasos migratorios.
Outra especie fundamental nestes ecosistemas intermareais é o pilro gordo (Calidris canutus), un limícola que percorre grandes distancias nas súas rutas migratorias desde o Ártico ata África. A súa presenza en Foz é máis habitual no outono e no inverno, cando forma bandos xunto con outras limícolas nas marismas e areais da ría. Este pilro, de aspecto robusto e patas relativamente curtas, aliméntase de pequenos moluscos e crustáceos que captura nos fangos e areas húmidas.
Ademais destas especies emblemáticas, Foz alberga unha gran diversidade de aves. Entre as limícolas máis habituais na baixamar destacan o zarapito real (Numenius arquata), co seu longo peteiro curvado, e o archibebe claro (Tringa nebularia), doado de identificar polo seu característico reclamo. Nos canais da ría é frecuente observar grupos de parrulos reais (Anas platyrhynchos), mentres que nas zonas de vexetación palustre poden avistarse o pechiazul (Luscinia svecica) e a garceta común (Egretta garzetta).
Un dos mellores lugares para a observación de aves na baixamar é o porto de Foz, onde é habitual ver grupos de gaivotas e corvos mariños descansando nos diques e plataformas. No inverno, é un excelente punto para localizar especies como o gaivotón atlántico (Larus marinus) e o arroaz común (Alca torda) —nota: en castelán «alca común», en galego adoita dicirse «arco, arroaz ou alca torda»—, que se achegan á costa na procura de alimento.
Foz é, sen dúbida, un lugar estratéxico para a observación de aves en calquera época do ano, cunha combinación de humidais, estuarios e praias que o converten nun punto de referencia dentro do Corredor Migratorio do Cantábrico.
- Praia da Pampillosa e desembocadura do Río Ouro: excelente para garzas e limícolas. 43.59382, -7.29597
- Ría de Foz (Praia os Fondás): refuxio clave para a espátula común e outras especies migratorias. 43.55604, -7.25257
- Ría de Foz (Mañente): refugio clave para la espátula común y otras especies migratorias. 43.547654,-7.267189
- Porto de Foz: ideal para a observación de gaivotas, corvos mariños e aves mariñas na baixamar. 43.56455, -7.25714